Οι σκορπιοί ανήκουν στην κατηγορία των αραχνίδων (class: Arachnida) της συνομοταξίας των αρθρόποδων (Phylum: Arthropoda) του ζωικού βασιλείου και στην τάξη των σκορπιών.
Το μήκος τους κυμαίνεται από 7,5 έως 20 εκατοστά. Φέρουν τέσσερα ζεύγη ποδιών και λεπτή ουρά, στην άκρη της οποίας βρίσκεται το κεντρί, από όπου εκκρίνεται το δηλητήριο με το οποίο ακινητοποιούν ή σκοτώνουν τα θηράματά τους. Το δηλητήριο παράγεται από εξειδικευμένους αδένες που βρίσκονται στο κοιλιακό τους τμήμα. Επιπλέον, διαθέτουν μεγάλες δαγκάνες και είναι σαρκοβόροι.
Η διάρκεια ζωής των σκορπιών διαφέρει ανάλογα με το είδος. Οι περισσότεροι έχουν μέσο όρο ζωής 4–7 έτη, ενώ υπάρχουν και είδη που μπορούν να φτάσουν έως και τα 25 χρόνια. Στην Ελλάδα απαντώνται τα παρακάτω είδη:
– Mesobuthus gibbosus (Έχει καφέ-κίτρινο χρώμα και θεωρείται ο πιο δηλητηριώδης από τους ευρωπαϊκούς σκορπιούς. Είναι αρκετά επιθετικός.)
– Euscorpius flavicaudis (Ο κοινός σκορπιός)
– Euscorpius italicus
– Euscorpius sicanus
Οι σκορπιοί απαντώνται κυρίως σε ξηρά κλίματα και διαχειμάζουν σε προστατευμένα σημεία. Τους συναντάμε συνήθως κάτω από πέτρες, μέσα στην άμμο, σε εσοχές κορμών, ανάμεσα σε ξύλα, αλλά και σε τοίχους ή περβάζια παραθύρων. Είναι νυχτόβιοι και, για τον λόγο αυτό, κατά τις πρωινές ώρες μπορεί να βρεθούν κρυμμένοι μέσα σε παπούτσια, παντόφλες, ρούχα ή άλλα αντικείμενα.
Το δήγμα των μη θανατηφόρων σκορπιών μοιάζει με εκείνο της σφήκας, αν και συνήθως είναι πιο επώδυνο, και αντιμετωπίζεται με παρόμοιο τρόπο. Το δήγμα των πιο επικίνδυνων ειδών είναι εντονότερο και, καθώς συχνά δεν υπάρχουν άμεσα ορατά σημεία στο δέρμα, γίνεται αρχικά αντιληπτό από το αίσθημα κνησμού. Η παρουσία οιδήματος, ερυθήματος ή πορφυρής απόχρωσης του δέρματος αποτελεί ένδειξη ότι το δήγμα προέρχεται από μη θανατηφόρο είδος σκορπιού. Σε χρονικό διάστημα 5–60 λεπτών εμφανίζεται πόνος, ο οποίος μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονος, ενώ το σημείο του δήγματος παρουσιάζει αυξημένη ευαισθησία στην ψηλάφηση.
Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν θανατηφόρα είδη σκορπιών. Ωστόσο, σε σπάνιες περιπτώσεις, αλλεργική αντίδραση ή αναφυλακτικό σοκ μπορεί να αποβεί επικίνδυνο. Οι πρώτες βοήθειες περιλαμβάνουν την υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών και, εφόσον κριθεί απαραίτητο από ιατρό, τη χορήγηση ειδικού ορού.
Αντιμετώπιση
Οι σκορπιοί προτιμούν υγρά και προστατευμένα σημεία, όπως κάτω από πέτρες, κεραμίδια, ξύλα, χορτάρια και συσσωρευμένα απορρίμματα. Ο συστηματικός καθαρισμός των χώρων, καθώς και η απομάκρυνση ζιζανίων κοντά σε κτίρια που λειτουργούν ως καταφύγια, είναι ιδιαίτερα σημαντικά μέτρα πρόληψης.
Η ζιζανιοκτονία κρίνεται απαραίτητη σε ζώνη γύρω από κατοικίες, βιομηχανικά κτίρια και ζωοτροφικές μονάδες. Επιπλέον, ο ψεκασμός με υπολειμματικά εντομοκτόνα γύρω από τα κτίρια κατά το φθινόπωρο συμβάλλει στην αποτροπή εισόδου των σκορπιών σε αυτά. Αντίστοιχα, στο τέλος του χειμώνα με αρχές της άνοιξης συνιστάται προληπτικός ψεκασμός πριν από την επαναδραστηριοποίησή τους.